Θα ανατρέψει τις ισορροπίες το πυρηνικό Ιράν.

Ανεξάρτητα από την υποβόσκουσα απειλή του Ισραήλ να εμποδίσει την πυρηνικοποίηση του Ιράν, οι αμφιβολίες για το εάν οι ΗΠΑ έχουν την αποφασιστικότητα που απαιτείται για τον περιορισμό και την ανάσχεση του Ιράν, ενδέχεται να οδηγήσουν ορισμένες χώρες στη Μέση Ανατολή σε κάποιες μορφές πυρηνικού ανταγωνισμού. Ένα μελλοντικό, αλλά όχι απίθανο, αποτέλεσμα της πυρηνικοποίησης του Ιράν θα είναι η διάδοση των πυρηνικών όπλων και η εμφάνιση νέων πυρηνικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Αυτά είναι τα απαισιόδοξα συμπεράσματα πρόσφατων αναλύσεων.

Χαρακτηριστικό είναι ότι χώρες όπως η Αλγερία, το Μπαχρέιν, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν πρόσφατα σχέδια για την εγκατάσταση πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ενέργειας. Αυτό, βέβαια, έγινε πριν το πυρηνικό ατύχημα στο εργοστάσιο της Φουκουσίμα. Οι χώρες της Μέσης Ανατολής που σχεδιάζουν να αποκτήσουν πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, έχουν όλες υπογράψει τη συμφωνία για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Ανεξάρτητα από την κάλυψη πραγματικών ενεργειακών αναγκών, οι αποφάσεις αυτές θεωρήθηκαν και ως επιβαλλόμενες προληπτικές κινήσεις απέναντι στην κατασκευή πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Η λειτουργία πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ενέργειας οδηγεί στην απόκτηση τεχνογνωσίας εμπλουτισμού του φυσικού ουρανίου καθώς και διαχωρισμού πλουτώνιου από τα κατάλοιπα της πυρηνικής καύσης στα πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας. Ο εμπλουτισμός του ουρανίου και ο διαχωρισμός του πλουτώνιου αποτελούν το πρώτο βήμα για την απόκτηση σχάσιμης ύλης για πυρηνικά όπλα. Ο εμπλουτισμός του ουράνιου και ο διαχωρισμός των κατάλοιπων της πυρηνικής σχάσης δεν απαγορεύονται από τη συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.

Ειδικά για την Τουρκία, η απόφαση για ανέγερση πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ενέργειας ενδέχεται να καλύπτει και μύχιες, ανομολόγητες επιθυμίες της χώρας αυτής, η οποία επιδιώκει σταθερά τη δημιουργία όλο και πιο ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων και που σίγουρα δεν θα αισθάνεται άνετα δίπλα στο πυρηνικό Ιράν. Η κίνηση αυτή της Τουρκίας θα πρέπει να μας προβληματίσει από τώρα.

Πάντως, δεδομένου ότι η κατασκευή πυρηνικών όπλων εξακολουθεί να απαιτεί τεράστιους πόρους και μεγάλες τεχνικές προσπάθειες, που βασίζονται σε τεχνολογικό υπόβαθρο, όλες οι χώρες που αναφέρθηκαν θα αντιμετωπίσουν μεγάλες και ενδεχομένως ανυπέρβλητες δυσχέρειες, –αν αποφασίσουν κάποια τέτοια κίνηση. Η εξωτερική βοήθεια μόνο θα επιτρέψει στη χώρα της Μέσης Ανατολής, που θα αποφασίσει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, να το επιτύχει σε κάποιο εύλογο χρονικό διάστημα και χωρίς να συναντήσει ανυπέρβλητες δυσκολίες.

Η Σαουδική Αραβία είναι η χώρα, για την οποία η απειλή του πυρηνικού Ιράν αντισταθμίζεται με τη δυνατότητα εξωτερικής βοήθειας για μια προσπάθεια απόκτησης πυρηνικών όπλων και ανάσχεσης του Ιράν. Το Ιράν και η Σαουδική Αραβία έχουν μία εμφανή ιδεολογική και γεωπολιτική αντιπαλότητα. Εκτός από το σιιτικό-σουννιτικό χάσμα που χωρίζει τις δύο χώρες, η Σαουδική Αραβία αισθάνεται να απειλείται από το Ιράν και να αμφισβητείται ως εξέχουσα χώρα του μουσουλμανικού κόσμου.  Είναι γνωστός επίσης ο ανταγωνισμός των δύο αυτών χωρών στον Περσικό ή Αραβικό Κόλπο, αλλά και ενδεικτικό το γιγαντιαίο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας.

Ο δρόμος για την απόκτηση πυρηνικών όπλων καθορίζεται για τη Σαουδική Αραβία από τις στενές της σχέσεις με το Πακιστάν, το οποίο είναι και η μόνη μουσουλμανική πυρηνική δύναμη. Το Πακιστάν έχει ήδη πρόθυμα εφοδιάσει τη Σαουδική Αραβία με μέσου βεληνεκούς βαλλιστικούς πυραύλους, τους οποίους του προμήθευσε η Κίνα. Οι πύραυλοι αυτοί δεν διαθέτουν την ακρίβεια που απαιτούν οι συμβατικοί βομβαρδισμοί και είναι σχεδιασμένοι για να μεταφέρουν πυρηνικές κεφαλές. Επίσης, το Πακιστάν φαίνεται να διαθέτει και περίσσια πυρηνικών καυσίμων αν κρίνουμε από τα εργοστάσια που διαθέτει για την παραγωγή πλουτώνιου από κατάλοιπα πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ενέργειας.

Τα πράγματα περιπλέκονται με το γεγονός ότι η ανάμειξη του Πακιστάν ενδέχεται να υποχρεώσει τον μεγάλο εχθρό του την Ινδία να αντιδράσει. Ήδη η Ινδία έχει στενές σχέσεις με το Ισραήλ, με το οποίο ανταλλάσσει βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς έναντι ισραηλινών δορυφορικών κατασκοπευτικών συστημάτων. Αμφότερες, η Ινδία και το Ισραήλ, κατέχουν προωθημένες τεχνολογίες στα αντίστοιχα πεδία τα οποία φροντίζουν να αλληλοσυμπληρώνουν. Οι πύραυλοι της Ινδίας χρησιμοποιούνται για να θέσουν σε τροχιά τους ισραηλινούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους. Η Ινδία αποτελεί τον καλύτερο πελάτη της σε ραγδαία ανάπτυξη ισραηλινής παραγωγής πολεμικών μέσων. Η προσέγγιση της Ινδίας με το Ισραήλ πρέπει να μελετηθεί από μέρους μας κάτω από το πρίσμα της ιδιαιτερότητας της χώρας μας  και της αντιπαλότητάς της με μία μουσουλμανική χώρα, που μάλιστα επιδιώκει να παίξει ηγετικό ρόλο στο μουσουλμανικό κόσμο.

Είναι λοιπόν πολύ πιθανόν ότι το πυρηνικό Ιράν θα είναι η αφορμή για την πυρηνικοποίηση σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό της Μέσης Ανατολής. Για πρώτη φορά ο κόσμος ενδέχεται να βρεθεί μπροστά σε ένα πολυπολικό πυρηνικό ανταγωνισμό. Μιας τέτοιας μορφής ανταγωνισμός φαίνεται να είναι πολύ περισσότερο ασταθής από τον διπολικό ανταγωνισμό, στον οποίο είχαν επιδοθεί κατά το διάστημα του Ψυχρού Πολέμου οι ΗΠΑ και η τότε Σοβιετική Ένωση. Ειδικά στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, οι μελλοντικές πυρηνικές δυνάμεις δεν θα έχουν μάλλον την οικονομική δυνατότητα να λάβουν τα τεχνικά μέτρα τα απαραίτητα για να αποφύγουν μια κρίσιμη κατάσταση, η οποία θα οδηγήσει σε αμοιβαίο πυρηνικό βομβαρδισμό. Σε αυτό θα πρέπει να προσθέσουμε τις μικρές αποστάσεις οι οποίες δεν αφήνουν πίστωση χρόνου για διορθωτικές κινήσεις. Είναι πολύ πιθανό, δεδομένων των αποστάσεων και των πολιτισμικών χαρακτηριστικών των λαών της περιοχής, ότι το δόγμα της εγγυημένης αμοιβαίας καταστροφής δεν θα είναι δυνατόν να εφαρμοσθεί στην πολυπολική πυρηνική Μέση Ανατολή. Η εγγυημένη αμοιβαία καταστροφή απέκλεισε την έκρηξη πυρηνικού πολέμου κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Σύμφωνα με αυτήν, η γνώση ότι κάθε πλευρά είχε τη δυνατότητα ενός εγγυημένου δεύτερου πλήγματος που θα κατέστρεφε τον αντίπαλο, δηλαδή η βεβαιότητα της αμοιβαίας καταστροφής, περιόρισε δραστικά την πιθανότητα πολέμου, αφού κανείς από τους δύο αντιπάλους δεν θα αποτολμούσε ένα πρώτο κτύπημα, γνωρίζοντας ότι ο αντίπαλος θα είναι πάντα σε θέση να του επιβάλει το δεύτερο καταστρεπτικό πλήγμα. Σε μια πολυπολική πυρηνική ισορροπία το αποτρεπτικό δόγμα της αμοιβαίας καταστροφής είναι δύσκολο να εφαρμοσθεί.

Η κατάσταση θα επιδεινώνεται και θα κλιμακώνεται: πρώτα στην παρούσα φάση, το Ισραήλ θα βρίσκεται κάτω από τον πειρασμό να επιχειρήσει ένα προληπτικό πρώτο πλήγμα με συμβατικά όπλα, ώστε να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Εφ΄ όσον επιτραπεί στο Ιράν να εισέλθει στη λέσχη των πυρηνικών δυνάμεων και για ένα διάστημα έως ότου αποκτήσει ικανοποιητικό πυρηνικό οπλοστάσιο, το Ισραήλ θα αισθάνεται την ανάγκη να επιχειρήσει ένα πρώτο καταστρεπτικό πλήγμα, προς το οποίο το Ιράν δεν θα είναι ικανό να απαντήσει. Το Ιράν βέβαια στο διάστημα αυτό δεν θα μπορεί να πάρει την πρωτοβουλία του πρώτου πλήγματος, αφού το Ισραήλ θα είναι σε θέση να επιβάλλει ένα δεύτερο καταστρεπτικό πλήγμα. Όταν οι δύο αντίπαλοι ισορροπήσουν, διαθέτοντας ο καθένας τη δυνατότητα δευτέρου πλήγματος, η Σαουδική Αραβία θα είναι ενδεχομένως και αυτή πυρηνική δύναμη. Η τριπολική αυτή κατάσταση δεδομένης της παρουσίας στην περιοχή του πυρηνικού Πακιστάν και της μοίρας των αεροπλανοφόρων των ΗΠΑ είναι πολύ δύσκολο να ισορροπήσει.

Φαίνεται, λοιπόν, το πόσο αποσταθεροποιητικό θα είναι το ενδεχόμενο της πυρηνικοποίησης του Ιράν. Είναι γι’ αυτό πιθανό ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ θα βρεθούν στην ανάγκη να ενισχύσουν την παρουσία τους σε όλη τη Μέση Ανατολή. 

Η Γερμανία και τα διλήμματα της ανάπτυξης

Μόλις δέκα χρόνια πριν η γερμανική οικονομία παρουσίαζε μια μάλλον απογοητευτική εικόνα: η ανεργία βρισκόταν μόνιμα σε υψηλά επίπεδα και οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν κάτω του μετρίου. Σήμερα η γερμανική οικονομία βρίσκεται στην πρωτοπορία της εξόδου από τη μεγάλη οικονομική κρίση του 2008. Οι παραδοσιακές και συντηρητικές οικογενειακές επιχειρήσεις της Γερμανίας κατακλύζουν τις παγκόσμιες αγορές με προϊόντα υψηλού τεχνικού επιπέδου. Η πειθαρχία, η τεχνική τελειότητα και η τελειομανία των Γερμανών κατασκευαστών βρίσκονται στη βάση της ανάπτυξης της εξαγωγικής δραστηριότητας της χώρας αυτής. Μόνο το έτος 2010 οι γερμανικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 18,5%. Η Γερμανία διαθέτει πλέον τα πιο ανταγωνιστικά βιομηχανικά προϊόντα, από αυτά που προσφέρουν σήμερα οι προηγμένες οικονομίες και μάλιστα προϊόντα υψηλής ποιότητας, που πωλούνται σε ικανοποιητικές τιμές παρά το υψηλό σχετικά κόστος τους. Οι Γερμανοί εργαζόμενοι απολαμβάνουν σχετικά υψηλούς μισθούς, χωρίς αυτό να προηγείται της αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά και χωρίς να παρεμποδίζει τις εξαγωγές, ενώ παράλληλα η χώρα προσπαθεί συστηματικά να περιφρουρήσει και να συγκρατήσει την παραγωγή μέσα στα εθνικά σύνορα. Οι Γερμανοί δύσκολα μεταφέρουν την παραγωγή τους σε τρίτες χώρες, όπως κάνουν άλλες βιομηχανικές χώρες και μάλιστα αυτό γίνεται μόνο όταν πεισθούν ότι αποτελεί απόλυτη ανάγκη.

Τα προηγούμενα δέκα χρόνια οι Γερμανοί εργάσθηκαν συστηματικά πάνω σε συγκεκριμένους στόχους: περιορισμό των δαπανών, έρευνα και ανάπτυξη, ρυθμίσεις στην αγορά της εργασίας. Έτσι, με τη συναίνεση και τη συνεργασία των συνδικάτων, η Γερμανία είναι η μόνη χώρα της Ευρώπης που παρουσιάζει συνεχώς μειούμενο εργατικό κόστος. Η Γερμανία έγινε η μόνη χώρα εκτός από την Ιαπωνία, όπου οι εξαγωγές αυξάνουν ως πηγή συνεισφοράς στο εθνικό εισόδημα και η μόνη χώρα, η οποία έδωσε μία απάντηση στο ερώτημα για το πώς οι ανεπτυγμένες χώρες θα μπορέσουν να ανταγωνισθούν τις χαμηλού εργατικού κόστους αναδυόμενες οικονομίες.

Η γερμανική οικονομία –η τέταρτη σε μέγεθος στον κόσμο και η πρώτη της Ευρώπης– είναι σήμερα η πιο ανταγωνιστική οικονομία όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και ίσως όλης της υφηλίου. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της Γερμανίας αυξήθηκε το 2010 με ρυθμό ανώτερο αυτού των ΗΠΑ, ενώ το ποσοστό  ανεργίας μειώθηκε σε αντίθεση προς τις ΗΠΑ και τους εταίρους της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2010 ήταν για τη Γερμανία έτος κατά το οποίο οι οικονομικοί δείκτες σημείωσαν ρεκόρ.

Ο συντηρητισμός των Γερμανών παραγωγών και οι προσεκτικές κινήσεις τους, η γερμανική συστηματικότητα και επιμονή τοποθέτησαν τη Γερμανία σε ηγετικό ρόλο και σε ρυθμιστή των οικονομικών τάσεων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Γερμανία είναι υπεύθυνη και το 60% της αύξησης του μικτού προϊόντος σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή αποτελεί πλέον την οικονομική ατμομηχανή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρόκειται για ένα μοντέλο αντιδιαμετρικό της ελληνικής πρακτικής. Στην Ελλάδα τα τελευταία τριάντα χρόνια η άνοδος της  παραγωγικότητας δεν είχε σχέση με την άνοδο των εισοδημάτων. Επιδιώχθηκε μια μορφή σύγκλισης προς τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά μόνο στους καταναλωτικούς δείκτες και αυτό έγινε με εγκληματική κατασπατάληση δανείων. Παραγωγή και παραγωγικότητα αφέθηκαν στην τύχη τους. Αυτό σημαίνει καταναλωτικό παρασιτισμό.

Ωστόσο, η αναγέννηση της γερμανικής οικονομίας και η επιθετική εξαγωγική της διάθεση δημιουργούν ανισορροπίες και αντιφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για μια ακόμη φορά, ο γερμανικός δυναμισμός συνιστά ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση δύο ταχυτήτων, στην οποία η περιφέρεια δεν μπορεί να παρακολουθήσει και να ανταγωνιστεί τη γερμανική οικονομία. Το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας προέρχεται κατά 80% από τις χώρες της Ευρώπης. Όσο γιγαντώνεται η γερμανική οικονομία, τόσο συρρικνώνονται οι οικονομίες της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Η απάντηση των Γερμανών για την αντιμετώπιση της απειλητικής αυτής ανισορροπίας εξαντλείται στις μονότονες υποδείξεις για να γίνουν οι άλλες χώρες ανταγωνιστικές. Η Γερμανία απαιτεί από τις άλλες χώρες να γίνουν σαν κι αυτήν.

Η προσαρμογή της ευρωπαϊκής περιφέρειας στην αντίληψη του συνεχούς εκσυγχρονισμού και η προσέγγιση των άλλων οικονομιών προς την ανταγωνιστικότητα της γερμανικής οικονομίας αποτελούν μάλλον ανέφικτους στόχους. Τα αιτήματα αυτά συνδέονται με την πολιτιστική συγκρότηση των λαών και δεν μπορούν να αποτελέσουν απλώς τεχνικούς στόχους. Η προσαρμογή των ευρωπαϊκών κοινωνιών προς την προτεσταντική ηθική, η οποία βρίσκεται πίσω από τα γερμανικά επιτεύγματα, είναι όχι μόνο αδύνατη, αλλά και παράλογη.  Η τοποθέτηση της παραγωγικότητας και της εργαλειακής αποτελεσματικότητας στην κορυφή των αξιών δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτή. Τέτοιες μονομερείς και ζηλωτικές συμπεριφορές είναι εν τέλει δείγματα ελλείμματος πολιτισμού και δημιουργούν ανισορροπίες. Αλλά και η αντίληψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως ενός οικονομικού συνεταιρισμού, στον οποίο το κάθε μέλος έχει ανταγωνιστική θέση, αποτελεί μέγα σφάλμα και αποστερεί τη δυνατότητα της ισορροπημένης ανάπτυξης. Η αποδοχή της αντίληψης για τη χωρίς όριο ανάπτυξη οδηγεί σε αδιέξοδα. Η παραγωγή σε παγκόσμιο επίπεδο δεν δικαιολογεί τις υπάρχουσες ανισότητες. Στο κάτω-κάτω ο προηγμένος κόσμος δεν έχει επιτακτική ανάγκη από αναπτυξιακή γιγάντωση. Οι λαοί κυρίως ζητούν καλύτερη ζωή και αυτή δεν μπορεί να βρεθεί στην εντατικοποίηση της εργασίας και τη συστηματική πειθαρχία, που για λόγους ανταγωνισμού και οικονομικού γιγαντισμού επιβάλλουν οι αγορές.

Μεγάλη ευθύνη για τον διαχωρισμό του κόσμου και την περιθωριοποίηση του Νότου φέρουν οι ΗΠΑ, οι οποίες και για διάστημα ενός αιώνα παγίωσαν την αντίληψη της αχαλίνωτης ανταγωνιστικότητας, της χωρίς όριο κατανάλωσης και της κατασπατάλησης των πόρων. Η ανάπτυξη του νέου πολυπολικού κόσμου συνεχίζεται πάνω στα ίδια πρότυπα. Η κατάσταση αυτή οδηγεί νομοτελειακά σε ανατροπή της οικολογικής ισορροπίας σε παγκόσμια κλίμακα. Η ανάπτυξη ως όρος επιβίωσης των οικονομιών πρέπει να αποκτήσει όρια.

Το αναπτυξιακό μοντέλο της γιγάντωσης και της ανεξέλεγκτης κατανάλωσης που ακολουθούν οι αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις του νέου πολυπολικού κόσμου ενδέχεται να αποδειχθεί μοιραίο. Τα τριακόσια εκατομμύρια αγροτών που συνωθούνται στις νέες πόλεις της Κίνας και τα τριακόσια εκατομμύρια της αστικής τάξης της Ινδίας, της μεγαλύτερης του κόσμου, είναι η χειρότερη υποθήκη για την μελλοντική κατάσταση του περιβάλλοντος σε ολόκληρο τον πλανήτη.  

Περί ελληνικότητας.

Εκείνο που η λέξη ελληνικότητα φέρνει αμέσως στο νου είναι η άμεση εμπειρία. H γλώσσα, ο τόπος και η ιστορική μνήμη, αλλά και οι τρόποι που τη χαρακτηρίζουν είναι άμεση εμπειρία. Αυτά είναι πράγματα δεδομένα, που δύσκολα περιγράφονται. Πρόκειται για ζώσες ιστορικές μορφές και για καθημερινή πρακτική. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για όλα αυτά που γενικά αντιλαμβανόμαστε ως «πολιτισμικά χαρακτηριστικά». Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά και το πολιτισμικό περιβάλλον προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Οι μακραίωνες εμπειρίες και παραδόσεις του Ελληνισμού μας υποχρεώνουν στη θεώρηση της πολιτισμικής πραγματικότητας ως θεμελιώδους χαρακτηριστικού του. Η κοσμοϊστορικών διαστάσεων παρουσία μας, τα επιτεύγματά μας, οι αγώνες μας, οι επιτυχίες και οι αποτυχίες μας μπορούν να γίνουν κατανοητά ως ιδιαίτερες συμπεριφορές και χαρακτήρες μέσα σε ένα κόσμο μεγάλης πολιτισμικής πολυμορφίας, όπου οι αξίες, οι παραδόσεις και οι αντιλήψεις μπορούν πάντα να αναιρεθούν από το διαφορετικό, το παράδοξο και το τυχαίο.

Όσον αφορά τη γλώσσα, αυτή αποτελεί τη ζώσα ελληνικότητα, της οποίας η παράδοση συνεχίζεται και παραδίδεται σταθερά και μόνιμα κάθε στιγμή. Η γλώσσα αποτελεί το βέβαιο, αλλά άυλο σώμα της παράδοσης και αυτή μας κάνει ικανούς να γνωρίσουμε και να κοινωνήσουμε στην ελληνικότητα. Ιδιαίτερη αξία της ελληνικής γλώσσας είναι η από την αρχαιότητα δομή της, που προσφέρεται στην προσέγγιση του κόσμου ως μεταφυσικής πραγματικότητας. Η ελληνική γλώσσα είναι η γλώσσα της φιλοσοφίας κατ΄ εξοχήν. Αλλά και η ελληνική γραφή είναι μοναδική και γεμάτη ιδιορρυθμίες, που βέβαια αποτελούν στοιχεία ταυτότητας. Μέσα από τη γλώσσα και με τη στήριξή της μπορούμε να αντιληφθούμε την ύπαρξη και τη σημασία του τόπου.

Τόπος, χώρος, χρόνος είναι έννοιες που αποκτούν σημασία με την ανθρώπινη πολιτισμική παρουσία. Αποτελούν δηλαδή πολιτισμικά και κοινωνικά αποτελέσματα. Ο χώρος από άξενος και χαώδης μετατρέπεται σε τόπο με την ανθρώπινη παρουσία. Η αντίληψη για τον τόπο είναι, βέβαια, μία αντίληψη υποκειμενική. Ο τόπος δεν είναι μία συγκεκριμένη οπτική παράσταση, ένας χώρος πού μπορεί να μετρηθεί ή ένα τοπογραφικό σύστημα, αλλά μία διανοητική κατασκευή, μία επέκταση της ατομικής και της συλλογικής ύπαρξης. Ο τόπος περιγράφεται και γίνεται κατανοητός με υποκειμενικό τρόπο. Τίποτε δεν είναι πιο χαρακτηριστικό για την υποκειμενικότητα του τόπου από τις καλλιτεχνικές περιγραφές και τα εγκώμια. Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε πόσο βαθιά σχέση έχει ο τόπος με την ταυτότητα, πόσο ουσιαστικά συνδέεται με την ιστορία και με τα συστήματα έκφρασης – γλώσσα, γραφή και τέχνη. Ο τόπος είναι αντικείμενο και εμπειρία, αφού ως παλίμψηστο συσσωρεύει και εκθέτει την ιστορική εμπειρία. Ο τόπος γίνεται συγκεκριμένος ως ιστορική εμπειρία και βοηθά την αντίληψή μας, ώστε αυτή να επιβεβαιωθεί ως ιστορική μνήμη.

Ωστόσο, ο τόπος βρίσκεται μόνιμα σε αμφισβήτηση: κάθε στιγμή κάποια από αυτά τα ίχνη και τα μνημεία της παράδοσης και της ιστορικής εμπειρίας αίρονται από το ετερόδοξο, το αλλότριο και το τυχαίο. Αλλά και ο χρόνος καταστρέφει, ενώ εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να διατηρούμε. Τους τελευταίους αιώνες, μάλιστα, βρισκόμαστε αντιμέτωποι, όχι μόνον με τον χρόνο, αλλά και με τη θύελλα μιας πολιτισμικής αλλοτρίωσης.

Η ιστορική μνήμη μας δίνει το μέτρο της κρίσης και της σύγκρισης, μας οδηγεί και μας υποχρεώνει σε μια ατομική στάση, που δεν είναι συγκεκριμένη και δεν είναι δυνατό να περιγραφεί, αλλά θέτει τα όρια και τις κατευθύνσεις των συμπεριφορών. Κάθε πτυχή της συμπεριφοράς μας κάθε ιδιομορφία μας έχουν σχέση με κάποιες ισχνές ιστορικές καταβολές. Η ιστορική μνήμη αποτελεί την πραγμάτωση της ελληνικότητας μέσα στον χρόνο και αν χαθεί, σημαίνει και το χάσιμο της ελληνικότητας. Το ίδιο σημαίνει και κάθε αλλοτρίωση της γλώσσας και του τόπου. Οι αιτιάσεις για το τέλος του Ελληνισμού θα πραγματοποιηθούν μόνο μετά την εξαφάνιση του τελευταίου ίχνους ελληνικότητας.

Η ελληνικότητα βρίσκεται συνεχώς σε συγκριτιστική αντιπαράθεση με άλλες στάσεις και άλλες συμπεριφορές. Η ελληνικότητα θα αντιμετωπίζει μόνιμα το αλλότριο και θα πασχίζει μόνιμα να αφομοιώσει και να εσωτερικεύσει το καινοφανές και το ξένο. Όσοι μιλούν την ελληνική γλώσσα είναι πάντα λίγοι και οι ελληνικές χώρες είναι μικρές σε έκταση, ενώ βρίσκονται σε χώρους αντιπαράθεσης λαών και πολιτισμών. Η ελληνικότητα βρίσκεται, λοιπόν, σχεδόν μόνιμα σε κατάσταση άμυνας και αμφιβολίας, δηλαδή σ’ αυτό που πολύ γενικά και αόριστα ονομάζουμε «κρίση ταυτότητας».

Μέσα από τις συμπεριφορές μας ξεχωρίζουν έτσι η αντίληψή μας για την αξία της προσωπικής ελευθερίας, η περιφρόνηση κάθε οργανωμένης καταπίεσης και η απόρριψη της απαίτησης του λογικού να συλλάβει και να χρησιμοποιήσει το πραγματικό. Αυτό εξηγεί τη μόνιμη τάση μας από το εμπειρικό στο νοητικό και μας οδηγεί στον πλούτο των ιδεών και τη βαθύτητα των αισθημάτων. Πρόκειται με λίγα λόγια για τον ιδιαίτερο εκείνο αυθορμητισμό, την έλλειψη συστήματος και την τάση προς το στιγμιαίο που περιφρονητικά αποκαλούμε «Ρωμηοσύνη». Ξεχωρίζουν, επίσης, η αίσθηση του τραγικού, που υποβάλλει ο μονίμως και πανταχόθεν απειλούμενος ελληνικός χώρος, όπως και η προσέγγισή μας προς τη ζωή και τον κόσμο, που είναι κατά βάση αισθητική, αλλά και αγαπητική και παραμυθητική, όπως και πολλά ακόμη.

Η ελληνικότητα επίσης περιγράφεται και αποφατικά, δηλαδή μπορούμε να πούμε τί δεν είναι. Έτσι, η επίκαιρη πρόταση: «Η Ελλάδα δεν είναι ούτε Δύση, ούτε Ανατολή, ούτε βρίσκεται ανάμεσά τους, αλλά είναι αυτό που είναι», διατυπώνει ουσιαστικά τη διαχρονική κρίση ταυτότητας που μας τυραννά και προτείνει τον δρόμο για την άρση της. Δεν είναι λοιπόν ο ελληνικός χώρος, χώρος ενδιάμεσος μεταξύ Ανατολής και Δύσης, αλλά χώρος ιδιαίτερος, αφού αποτελεί ο ίδιος ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό σύνολο. Ανάλογα, η φράση: «Δεν ανήκουμε στη Δύση, αλλά ανήκουμε μόνο σ’ αυτό που είμαστε», απαντά στο γνωστό πολιτικό αίτημα, αλλά και ελευθερώνει τα όρια της ταυτότητάς μας. Όσον αφορά την κρίση ταυτότητας που μας χαρακτηρίζει συνεχώς από τους τελευταίους βυζαντινούς αιώνες, αυτή ξεκινά από την αντιπαράθεσή μας την Δύση, της οποίας όμως έχει εξαντληθεί ο ενδογενής δυναμισμός.

Μέσα από τα ερωτήματα για την γλώσσα, τον τόπο και την ιστορία αναδεικνύονται σύμβολα και πραγματικότητες με ιδιαίτερες και χαρακτηριστικές σημασίες. Η πολιτισμική ιδιαιτερότητα αναγνωρίζεται ως το υπόβαθρο της ελληνικής ζωής. Ο ελληνικός χώρος δεν βρίσκεται ούτε σε Ανατολή, ούτε σε Δύση, αλλά ως ιδιαίτερος αποτελεί την εστία μιας πολιτισμικής επιβεβαίωσης. Η αναγέννηση μέσα από τα χαλάσματα και από τις καταρρεύσεις αποκαλύπτεται ως διήγηση-σύμβολο της ελληνικής ιστορίας. Όλα αυτά είναι πράγματα και νοοτροπίες που υφίστανται αόριστα και χωρίς καταναγκασμό, αλλά μας υπερβαίνουν. Αυτό σημαίνει ότι είμαστε με κάποιο ανεξήγητο τρόπο δεμένοι μαζί τους, με τρόπο που δεν διασπάται και με τρόπους που μας υποχρεώνουν να πράττουμε σε συμφωνία μ’ αυτά.

Απέναντι στην ελληνικότητα βρίσκονται οι σύγχρονες πραγματικότητες της αναγκαστικής και εμπορικής πληροφόρησης και της παγκόσμιας καταναλωτικής αγοράς. Αυτές έχουν κάθε συμφέρον να καλλιεργούν τη λήθη και την αποξένωση και να επιδιώκουν ένα παγκόσμιο και παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, μέσα στο οποίο δεν θα υπάρχουν αντιστάσεις προς τη χειραγώγηση που επιχειρείται. Πρόκειται για τον παγκόσμιο πολιτισμό, που είναι αδύνατος ως πολιτισμός και που διαδίδεται από την σύγχρονη «Βιομηχανία του Πολιτισμού». Η Βιομηχανία του Πολιτισμού είναι παντού παρούσα μέσα από τα πανίσχυρα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τα οποία ελέγχει.

Μας λένε ότι η χώρα μας θα πρέπει να εγκαταλείψει τη νοσηρή και έμμονη προσήλωση σε κάποιο παρελθόν που δεν σημαίνει για τους άλλους τίποτα. Μας λένε ότι το μέλλον και η πράξη απαιτούν τη λήθη και τον εκσυγχρονισμό. Η ιστορικότητα θεωρείται ότι είναι μία μορφή καθυστέρησης και μία τροχοπέδη της προόδου και της ανάπτυξης. Πρέπει, λένε, να προσαρμοστούμε, αφού απαλλαγούμε από όλα όσα δυσχεραίνουν την προσαρμογή μας. Ο τόπος παρουσιάζεται να είναι στενός και να εμποδίζει την ανάπτυξη. Αυτοί που προβάλλουν ως παράδειγμα, επιμένουν στο ότι ο χώρος είναι κενός από σημασίες και πεδίο της υποταγής και εκμετάλλευσης της φύσης. Κάθε άλλη αντίληψη θεωρείται αναχρονιστική και επιζήμια.

Δεν πιστεύουμε ότι είναι έτσι. Αντίθετα, είναι απόλυτη ανάγκη να επιχειρήσουμε ένα εκσυγχρονισμό που θα έχει την μορφή που μας αρμόζει. Άλλωστε, η υπέρβαση της καθολικής κρίσης του Ελληνισμού επιβάλλει την αναγέννησή του. Πρέπει να επιχειρήσουμε να επιτύχουμε κάτι ανάλογο με αυτό, που και σε άλλες κρίσιμες στιγμές της ιστορίας μας έχουμε με χαρακτηριστικό τρόπο κατορθώσει. Και, μάλιστα, σε μια εποχή κατά την οποία φαίνεται ότι κορυφώνεται η διαχρονική αντιπαράθεσή μας με την Δύση και αποτυγχάνει η προσπάθειά μας να συμπορευθούμε μαζί της. Παράλληλα, οι ανατολικοί μας γείτονες εκδηλώνουν σαφείς επεκτατικές διαθέσεις εις βάρος μας και απειλούν την εθνική μας ύπαρξη. Μπροστά στις δυσχέρειες του παρόντος ένα εγχείρημα, όπως η αναγέννηση του Ελληνισμού, φαίνεται σε πολλούς ακατόρθωτο. Μόνον μέσα από την ελληνικότητα θα κατορθώσουμε να αντλήσουμε τα αναγκαία για την ένταξη και την επιβίωση μας στον σύγχρονο κόσμο. Μπορεί αυτά να φαίνονται χίμαιρες , άλλος δρόμος όμως δεν υπάρχει.

Η καταστροφή στη Φουκουσίμα απειλεί την Ιαπωνία

Συνεχώς κλιμακώνονται οι ανησυχητικές πληροφορίες για το τί συνέβη και τί συμβαίνει στους αντιδραστήρες του εργοστασίου Φουκουσίμα Daiichi[i], το οποίο επλήγη από το μεγάλο τσουνάμι που προκάλεσε ο σεισμός[ii] στις ανατολικές ακτές της Ιαπωνίας στις 11.3.2011. Ήδη στις αρχές Ιουνίου δηλώθηκε επίσημα πια ότι οι αντιδραστήρες 1,2 και 3 του εργοστασίου Φουκουσίμα Daiichi έχουν φτάσει σε κατάσταση πυρηνικής τήξης και έχει δημιουργηθεί πυρηνική λάβα, η οποία διαρρέει προς τα κάτω τμήματα των κατασκευών, όπου λιμνάζει απειλητικά. Σύμφωνα με τον ιαπωνικό τύπο, αυτό που συνέβη είναι «χειρότερο από την τήξη της καρδιάς του αντιδραστήρα» και αποτελεί  «το χειρότερο ενδεχόμενο ενός πυρηνικού ατυχήματος». Πρόκειται για κατάσταση ανάλογη της καταστροφής στο Τσερνομπίλ, χωρίς όμως ακόμη η διαρροή και η διάχυση ποσών ραδιενέργειας να είναι συγκρίσιμες. Οπωσδήποτε, η εξέλιξη του ατυχήματος συνεχίζεται, ενώ η γύρω περιοχή έχει εκκενωθεί προς το παρόν σε απόσταση 30 χιλιομέτρων[iii], ήδη όμως ανακοινώνεται ότι η πόλη Φουκουσίμα σε απόσταση 60 χιλιομέτρων ενδέχεται να εκκενωθεί και αυτή. Η πιο ανησυχητική είδηση αφορά τη συνέντευξη, που έδωσε στις αρχές Ιουνίου ο Ιάπωνας πολιτικός Ichiro Ozawa στη Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία απειλείται το ίδιο το Τόκιο και τα εκατομμύρια των κατοίκων του σε μια απόσταση 120 χιλιομέτρων από τη Φουκουσίμα. Ο ίδιος παρουσίασε το εφιαλτικό ενδεχόμενο να καταστεί ολόκληρη η Ιαπωνία χώρα μη κατοικήσιμη. Όσο για την απαλλαγή από το πρόβλημα, αυτό φαίνεται να έχει μακρό και άγνωστο μέλλον. Η εταιρεία TEPCO είχε δηλώσει ότι θα φέρει τους αντιδραστήρες σε κατάσταση ψύξης μέχρι τον Οκτώβριο, όμως αυτό πλέον είναι αμφίβολο.

Η προσπάθεια που γίνεται αποσκοπεί στην ψύξη του ρευστού πυρηνικού καυσίμου με νερό, το οποίο γίνεται άκρως ραδιενεργό. Τμήμα του νερού ψύξης διαρρέει και μολύνει συνεχώς το περιβάλλον. Έτσι, παρά τις προσπάθειες να απομονωθεί το ραδιενεργό νερό της ψύξης, η περιοχή γύρω από το εργοστάσιο και η παρακείμενη θαλάσσια έκταση είναι ραδιενεργές. Υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω μόλυνσης με αποτέλεσμα να γίνει εξαιρετικά δύσκολη, μακροχρόνια και δαπανηρή κάθε προσπάθεια καθαρισμού σε επίπεδα ασφαλείας.

Είναι παράδοξη η προσήλωση  των Ιαπώνων προς ένα πυρηνικό μέλλον, ώστε η  Ιαπωνία να αποτελεί σήμερα μία από τις χώρες όπου η πυρηνική ενέργεια και οι εφαρμογές της έχουν τη μεγαλύτερη διάδοση. Οι ιαπωνικές πυρηνικές δραστηριότητες έχουν ως βάση τη χρήση του πλέον τοξικού πυρηνικού υλικού που είναι γνωστό: του εμπλουτισμένου πλουτώνιου. Η Ιαπωνία αποτελεί τη μόνη χώρα, που παρά το ότι δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, εμπλουτίζει και επεξεργάζεται πυρηνικά καύσιμα με βάση το πλουτώνιο. Η προσήλωση των Ιαπώνων  ιθυνόντων στην επίλυση του ενεργειακού προβλήματος της Ιαπωνίας με την παραγωγή ενέργειας με πυρηνικά μέσα δημιουργεί ήδη μια πυρηνική απειλή και είναι παράδοξη δεδομένης της ιστορικής εμπειρίας της χώρας αυτής, η οποία είναι η μόνη χώρα που έχει υποστεί πυρηνικό βομβαρδισμό.

Παρά το φοβικό σύνδρομο του πληθυσμού προς  τα πυρηνικά όπλα και την πυρηνική ενέργεια, οι Ιάπωνες πολιτικοί επιδόθηκαν μετά το 1950 σε καλλιέργεια των σχέσεων με τις ΗΠΑ σε επίπεδα στρατηγικού σχεδιασμού πυρηνικού πολέμου. Ανάλογα, ένα πολιτικό-οικονομικό πλέγμα οδήγησε τη χώρα στην εξάρτηση από την πυρηνική ενέργεια. Οι τάσεις αυτές ποτέ δεν έγιναν αντικείμενο πολιτικής διαμάχης και ποτέ δεν συζητήθηκαν κατά τις προεκλογικές αντιπαραθέσεις.

Η παραγωγή ενέργειας με πυρηνικά μέσα ανέρχεται σήμερα στο 29% των ενεργειακών αναγκών της Ιαπωνίας, ενώ σχεδιάζεται να αυξηθεί δραματικά τα επόμενα χρόνια, αφού, πριν την καταστροφή της Φουκουσίμα, τα σχέδια προέβλεπαν την κατασκευή εννέα νέων αντιδραστήρων μέχρι το 2020 και άλλων 14 μέχρι το 2030, ενώ είχε τεθεί σε εφαρμογή πρόγραμμα αύξησης της παραγόμενης ενέργειας από τους υπάρχοντες αντιδραστήρες. Πρόκειται για ένα όνειρο άφθονης ενέργειας που θα παρέχεται μέχρι το απώτερο μέλλον, αφού οι αντιδραστήρες πλουτωνίου μπορούν να εργάζονται με το ίδιο καύσιμο για χιλιάδες χρόνια. Οι Ιάπωνες τεχνοκράτες πίστεψαν έτσι ότι θα μπορούσαν να επιλύσουν για όλα τα μελλοντικά χρόνια το ενεργειακό πρόβλημα της χώρας τους, μιας χώρας με φτωχό φυσικό πλούτο.

Σύμφωνα με άρθρο της Le Monde Diplomaticque του Μαΐου του 2011 η Ιαπωνία είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που έχει επιλέξει και έχει αναπτύξει την τεχνολογία των αντιδραστήρων «ταχείας αναπαραγωγής», δηλαδή παραγωγής περισσότερου πλουτωνίου από αυτό που καταναλώνεται. Η τεχνολογία αυτή είναι εξαιρετικά περίπλοκη, δύσκολη και δαπανηρή. Η πυρηνική ενεργειακή ουτοπία υποστηρίχθηκε γενναία από τον ιαπωνικό προϋπολογισμό. Για παράδειγμα: το πυρηνικό συγκρότημα Rokkasho στο Honshu, το κεντρικό νησί της Ιαπωνίας, θα κοστίσει το απίστευτο ποσό των 224 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό ενδέχεται να είναι και η ακριβότερη ανθρώπινη κατασκευή.

Παρά τις τεράστιες επενδύσεις και την πίστη στην πυρηνική ενεργειακή ουτοπία, η Ιαπωνία βρίσκεται μπροστά στην πιθανότητα μιας οξείας ενεργειακής κρίσης. Από τους 54 αντιδραστήρες που είναι εγκατεστημένοι στην Ιαπωνία, οι 35 βρίσκονται ήδη εκτός λειτουργίας, ενώ οι απομένοντες 19 οδηγούνται βαθμιαία και μέχρι το επόμενο καλοκαίρι σε διακοπή της λειτουργίας τους. Ο σεισμός αχρήστευσε για μεγάλο διάστημα 11 από τους 15 αντιδραστήρες των ακτών του Ειρηνικού, ενώ η παρούσα κρίση δεν προσφέρει τις συνθήκες τις κατάλληλες για την επαναλειτουργία πολλών άλλων σταθμών που δεν λειτουργούν για διάφορους λόγους. Οι λειτουργούντες αντιδραστήρες θα διακόψουν σταδιακά τη λειτουργία τους λόγω κανονικών ελέγχων, αλλά η επαναλειτουργία τους, δεδομένης της πίεσης της κοινής γνώμης[iv], είναι αμφίβολη.

Αποδεικνύεται ότι η τυφλή εμπιστοσύνη στην τεχνολογία και η αντίληψη για την απόλυτη ασφάλεια είναι αυταπάτες[v]. Ήδη τα ανησυχητικά παραδείγματα αφθονούν: Το εργοστάσιο Kashiwazaki το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο του κόσμου, υπέστη, κατά τη διάρκεια του σεισμού του Μαρτίου, καταπόνηση διπλάσια από αυτή για την οποία έχει σχεδιασθεί. Είναι απλή τύχη το ότι  οι ζημιές που υπέστη δεν κατέληξαν σε πυρηνική τήξη. Το εργοστάσιο Hamaoka, 190 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Τόκιο, βρίσκεται πάνω σε σεισμικά ρήγματα και έχει σχεδιασθεί για αντοχή σε μέγεθος σεισμού μικρότερου από τον σεισμό του Μαρτίου. Ανάλογα παραδείγματα μπορούμε να εντοπίσουμε σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, πρόσφατα εκπρόσωπος της επιτροπής ατομικής ενέργειας των ΗΠΑ δήλωσε ανεύθυνα ότι «δεν υπάρχει απολύτως καμία πιθανότητα» για να συμβεί στις ΗΠΑ κάτι παρόμοιο με αυτό που συνέβη στη Φουκουσίμα. Όμως, στην Ιαπωνία, μία χώρα που διαθέτει κορυφαίες επιστημονικές και μηχανολογικές δυνατότητες, συνέβησαν καταστρεπτικά λάθη σε υπολογισμούς, ενώ οι υπεύθυνοι απέκρυψαν στοιχεία, παραπλάνησαν τους ελεγκτές και αγνόησαν τους κανόνες και τους συντελεστές ασφαλείας. Μήπως αυτά δεν μπορούν να συμβούν και στις ΗΠΑ;

Η ανάπτυξη προηγμένης πυρηνικής τεχνολογίας στην Ιαπωνία ακολουθείται από τη δημιουργία τεραστίων προβλημάτων που η τεχνολογική αισιοδοξία είχε αποκρύψει και συνεχίζει να υποβαθμίζει: Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες δημιουργούν μεγάλες ποσότητες από πυρηνικά ραδιενεργά κατάλοιπα, τα οποία πρέπει να υποστούν κατεργασίες ή να αποθηκευθούν με ασφάλεια. Αλλά και οι κατεργασίες που είναι δυνατόν να γίνουν δεν απαλλάσσουν τα κατάλοιπα από την ραδιενέργεια που εκπέμπουν. Ήδη, ποσότητες των ραδιενεργών καταλοίπων στον ευρωπαϊκό χώρο είναι τεράστιες και η αποθήκευσή τους έχει γίνει προβληματική. Στην Ιαπωνία, επιπλέον του προβλήματος της αποθήκευσης των ραδιενεργών καταλοίπων[vi], οι κατεργασίες που εφαρμόζονται δεν έχουν την έγκριση της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας. Σε επανειλημμένες εκκλήσεις της οι Ιάπωνες υπεύθυνοι απάντησαν με υπεκφυγές. Η Ιαπωνία διαθέτει επίσης περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πυρηνικών εγκαταστάσεων στον κόσμο. Οι εγκαταστάσεις αυτές περιλαμβάνουν πυρηνικά εργοστάσια, εργοστάσια εμπλουτισμού πυρηνικών καυσίμων, εργοστάσια επεξεργασίας πυρηνικών καταλοίπων και εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικών καταλοίπων. Η επεξεργασία των πυρηνικών καυσίμων αποδίδει ετησίως 8 τόννους πλουτωνίου ικανού να οπλίσει 1000 πυρηνικές κεφαλές. Υπάρχει οξύ πρόβλημα αποθήκευσης για τα πυρηνικά απόβλητα, τα οποία σήμερα συσσωρεύονται και αποθηκεύονται δίπλα στα πυρηνικά εργοστάσια. Αυτό θα συνεχιστεί αόριστα εάν τα πυρηνικά εργοστάσια της Ιαπωνίας συνεχίσουν να λειτουργούν. Τα ραδιενεργά υγρά που θεωρούνται ότι εκπέμπουν χαμηλά ποσά ραδιενέργειας απελευθερώνονται στον Ειρηνικό Ωκεανό μερικά χιλιόμετρα από τις ακτές. Τα επιτρεπτά επίπεδα ραδιενέργειας είναι πολλές φορές ανώτερα από αυτά που ισχύουν στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Τα υπόλοιπα ραδιενεργά υγρά αποθηκεύονται σε εργοστάσια που έχει δυναμικότητα τριών εκατομμυρίων δοχείων. Εκεί θα πρέπει να παραμένουν για τουλάχιστον 300 χρόνια. Τα πιο επικίνδυνα ρευστά που έχουν θερμοκρασίες χιλιάδων βαθμών Κελσίου αποθηκεύονται σε δοχεία υψηλής αντοχής. Αυτό θα κρατήσει μέχρι 50 χρόνια, έως ότου οι θερμοκρασίες τους πέσουν κάτω από τους 500°C. Μετά θα αποθηκευθούν σε βαθιά πηγάδια για να εκπέμπουν ραδιενέργεια για τις επόμενες χιλιετίες. Πρόκειται για μία εφιαλτική πραγματικότητα.

Έχει αποδειχθεί πλέον ότι η τυφλή εμπιστοσύνη στην απόλυτη ασφάλεια είναι μία χίμαιρα. Το όνειρο της άφθονης ενέργειας μετά από πυρηνική σχάση έγινε εφιάλτης. Δεν μένει παρά να καταφύγουμε στις μόνες λύσεις που υπάρχουν και που είναι δοκιμασμένες: στην κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική αυτάρκεια και στην αειφορία. Αυτό θα επιτευχθεί μόνο με τη δημοκρατική επιλογή των αποφάσεων,  την μετριοπάθεια των απαιτήσεων και τον σεβασμό προς το φυσικό περιβάλλον.

---

[i]      Πρόκειται για συγκρότημα που διαθέτει έξη αντιδραστήρες κοβαλτίου ταχείας αναπαραγωγής. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα του κόσμου. Πλησίον του υπάρχει το εργοστάσιο Φουκουσίμα Dai-ni, το οποίο υπέστη κι αυτό ζημιές χωρίς να δημιουργηθεί πυρηνική τήξη.

[ii]     Ο σεισμός προκάλεσε βλάβες σε οκτώ ακόμη αντιδραστήρες, όλους σε εργοστάσια της ανατολικής ακτής των ιαπωνικών νήσων, όπου υπάρχουν συνολικά 15 πυρηνικοί αντιδραστήρες. Όλοι οι αντιδραστήρες βρίσκονται σήμερα εκτός λειτουργίας.

[iii]     Η ζώνη απαγόρευσης που έχουν ορίσει οι αμερικανικές αρχές, για τις 90.000 του αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού, είναι 80 χιλιόμετρα πέριξ του εργοστασίου.

[iv]    Μεταξύ, άλλων οι δημοτικές αρχές των πόλεων που βρίσκονται στην περιφέρεια των εργοστασίων αντιδρούν στην επαναλειτουργία τους.

[v]     Ο υπεύθυνος των ελέγχων για τα πυρηνικά εργοστάσια της Ιαπωνίας είχε δηλώσει το 1994 «τα εργοστάσια της χώρας μας, τα οποία παράγουν ενέργεια μετά από πυρηνική σχάση έχουν επιτύχει ένα ύψιστο βαθμό ασφαλείας  σε παγκόσμιο επίπεδο».

[vi]    Αθροίζουν στην Ιαπωνία την κολοσσιαία ποσότητα των 12.600 τόννων (2006)

Το Ισραήλ απέναντι στο πυρηνικό Ιράν.

Η πεποίθηση ότι το Ιράν θα γίνει πιο επιθετικό, όταν και εφ’ όσον αποκτήσει πυρηνικά όπλα, επικρατεί μεταξύ των δυτικών αναλυτών. Καθώς οι διπλωματικές ενέργειες και η οικονομική πίεση δεν πείθουν το Ιράν να εγκαταλείψει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του, αυτές εξελίσσονται πλέον σε πιεστικό πρόβλημα για τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής. Κανείς δεν πιστεύει ότι, όταν και αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, θα είναι δυνατό να περιορισθεί από την απειλή αντιμέτρων που θα υποστεί εάν επιχειρήσει να περάσει τα όρια. Δηλαδή είναι αμφίβολο αν το Ιράν θα αυτοπεριορισθεί και δεν θα επιχειρήσει να επέμβει στην παραγωγή και διανομή του πετρελαίου ή ακόμη ότι θα συγκρατηθεί και δεν θα εισβάλει σε γειτονικά εδάφη, ή ότι θα αποφύγει να παραδώσει πυρηνικά όπλα σε οργανώσεις όπως η Hamas και η Hezbollah.

Οι ΗΠΑ ανησυχούν για την πιθανότητα παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, η οποία θα ξεσπάσει μετά από κάποια βίαιη επέμβαση, που θα σκοπεύει να υποχρεώσει το Ιράν να διακόψει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Είναι κοινή η αντίληψη ότι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, ολόκληρη η Μέση Ανατολή κινδυνεύει να αποσταθεροποιηθεί με το χειρότερο ενδεχόμενο ένα πόλεμο που θα προκληθεί από, ή θα προκαλέσει, ανοικτή επέμβαση του Ισραήλ. Οπωσδήποτε, η απαισιοδοξία που κυριαρχεί ενισχύεται από την εντύπωση ότι η δυνατότητα των ΗΠΑ να προστατεύσουν τους φίλους τους στη Μέση Ανατολή από ένα πυρηνικά εξοπλισμένο Ιράν είναι αμφίβολη.

Σύμφωνα με τα έγγραφα που πρόσφατα διέρρευσαν πολλοί είναι αυτοί που πιέζουν τις ΗΠΑ να κάνουν κάτι. Σύμφωνα με τις διαρροές αυτές ο ίδιος ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Αμπντουλάχ παρότρυνε τις ΗΠΑ να κόψουν το «κεφάλι του φιδιού», ενώ επανειλημμένα ζήτησε από τις ΗΠΑ να επέμβουν δυναμικά. Παράλληλα, μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός της Κίνας ειδοποιήθηκε μέσω της διπλωματικής οδού ότι η κατάσταση οδηγεί σε δυναμική επέμβαση του Ισραήλ, πράγμα που σημαίνει την εκδήλωση μιας καταστροφικής για την Κίνα και τον κόσμο ενεργειακής κρίσης. Τα έγγραφα που διέρρευσαν αποκαλύπτουν το άγχος του Ισραήλ και την αποφασιστικότητά του να επιχειρήσει μόνο του εναντίον του Ιράν.

Ωστόσο, το Ισραήλ επέτυχε τους προηγούμενους μήνες να λάβει μία πίστωση χρόνου. Υπολογίζεται ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα καθυστερήσει πάνω από ένα χρόνο λόγω ενεργειών των ισραηλινών υπηρεσιών. Πρώτα, η εμφάνιση του ηλεκτρονικού ιού Stuxnet στα κυκλώματα των φυγοκεντριστών που εμπλουτίζουν ουράνιο για την παραγωγή σχάσιμου ουρανίου 235 στα ιρανικά εργοστάσια προξένησε σημαντικές ζημιές. Μετά, η δολοφονία στο Ιράν δύο Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων, προσώπων με σημαντικό επιστημονικό ρόλο στην ιρανική προσπάθεια, αποδιοργάνωσε την ιρανική επιστημονική ομάδα. Κατά την New York Times ο ιός Stuxnet κατασκευάστηκε στο κέντρο ανάπτυξης πυρηνικών όπλων Dimona, που βρίσκεται στην έρημο Negev στο Ισραήλ, και είναι καρπός της συνεργασίας Αμερικανών και Ισραηλινών ειδικών. Οι Ισραηλινοί έχουν κατασκευάσει στο εργοστάσιο της Dimona ένα πανομοιότυπο εργοστάσιο εμπλουτισμού ουρανίου με αυτό που βρίσκεται στο Natanz του Ιράν.

Σε πρόσφατο άρθρο της η επιθεώρηση Foreign Affairs διαπιστώνει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που επιφυλάσσει η επερχόμενη πυρηνικοποίηση του Ιράν βρίσκεται στη δημιουργία ενός επισφαλούς και επικίνδυνου διπολικού πυρηνικού ανταγωνισμού μεταξύ Ιράν και Ισραήλ. Αυτό σημαίνει ότι θα δημιουργηθεί ο μόνιμος πειρασμός εξαπόλυσης ενός προληπτικού πρώτου πυρηνικού κτυπήματος για αμφότερους τους αντιπάλους. Αλλά και ο διπολικός πυρηνικός ανταγωνισμός, εφ’ όσον δεν καταλήξει σύντομα σε πυρηνική σύγκρουση, θα πάρει τη μορφή πολυπολικής πυρηνικής κούρσας μεταξύ των σημαντικών χωρών της Μέσης Ανατολής. Μια τέτοια κατάσταση είναι αδύνατον να ισορροπήσει και σημαίνει βέβαιο πυρηνικό πόλεμο. 

Οπωσδήποτε, ο πρώην πρόεδρος του Ιράν Ραφσαντζανί έχει δηλώσει ότι «μία ατομική βόμβα είναι αρκετή για να ξεπαστρέψει το Ισραήλ», ενώ ο νυν πρόεδρος του Ιράν έχει κατ’ επανάληψη βεβαιώσει ότι «θα εξαφανίσει το Ισραήλ από προσώπου γης». 

Το Ισραήλ διαθέτει περίπου 100 έως 200 πυρηνικές κεφαλές και μάλιστα ενδέχεται ορισμένες από αυτές να είναι θερμοπυρηνικές. Το Ισραήλ έχει αποδείξει σε κρίσιμες στιγμές ότι έχει το σθένος που απαιτείται για να εξαπολυθεί ένα προληπτικό συντριπτικό πρώτο πλήγμα κατά του αντιπάλου του. Είναι η στρατηγική αντίληψη που το Ισραήλ εφάρμοσε με επιτυχία στις επιθέσεις του εναντίον της Αιγύπτου το 1956 και το 1967, στην επίθεσή του κατά των ιρακινών πυρηνικών εγκαταστάσεων το 1981, όπως και στην καταστροφή της  υποτιθέμενης πυρηνικής εγκατάστασης της Συρίας το 2007. Όταν το 1973 το Ισραήλ προτίμησε την αναμονή, τότε στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ υποχρεώθηκε να υποστεί το πρώτο πλήγμα από την Αίγυπτο και να φτάσει πολύ κοντά στην ήττα.

Θα έλεγε κανείς ότι η σημερινή περίοδος με το Ιράν να βρίσκεται κοντά στην πυρηνικοποίηση είναι η πλέον επικίνδυνη γιατί συνιστά όχι μόνο την αναγκαία, αλλά και την πιο ευνοϊκή συγκυρία για την πραγματοποίηση ενός πρώτου καταστρεπτικού πλήγματος από το Ισραήλ. Το Ιράν δεν έχει ακόμη τη δυνατότητα να απαντήσει πυρηνικά, ούτε φαίνεται να έχει άλλο τρόπο για να αντιδράσει ή να αντεπιτεθεί. Οι μέσου βεληνεκούς βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν δεν φαίνεται να είναι αξιόπιστοι προς το παρόν, ώστε ακόμη και αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα να είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθούν. Βέβαια, αν το Ισραήλ κτυπήσει τώρα για να καταστρέψει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, αυτό θα γίνει με συμβατικά όπλα. Δεν φαίνεται να υπάρχει ανάγκη χρήσης πυρηνικών όπλων. Αυτό θα γίνει ενδεχομένως αναγκαίο αν το Ιράν αφεθεί να αναπτύξει πυρηνικά όπλα και παράλληλα αποκτήσει αξιόπιστα βαλλιστικά συστήματα. Τότε, για ένα διάστημα, αμφότεροι οι αντίπαλοι θα έχουν συμφέρον να πραγματοποιήσουν το πρώτο κτύπημα. Το Ιράν με την ελπίδα ότι το πρώτο πλήγμα από μέρους του θα είναι αποτελεσματικό, αλλά κυρίως για να μην υποστεί αυτό το πρώτο πλήγμα, γιατί η δυνατότητα του δευτέρου χτυπήματος από μέρους του θα είναι μειωμένη αφού το Ισραήλ θα μπορεί να καταστρέψει στον αέρα τους πυραύλους που θα του έχουν απομείνει. Το Ισραήλ για να αποφύγει το πρώτο κτύπημα από μέρους του Ιράν θα προτιμήσει να επιβάλει αυτό το πρώτο κτύπημα. Σε κάθε περίπτωση αυτός που θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα θα αντιμετωπίσει θύελλα αντιδράσεων. Έτσι, η αναμέτρηση μεταξύ των δύο αντιπάλων με συμβατικά όπλα είναι προτιμότερη για αμφότερους, ενώ η σημερινή συγκυρία είναι η ευνοϊκότερη για το Ισραήλ. Όπως και να γίνει, είναι βέβαιο, ότι σε περίπτωση επίθεσης εναντίον του, το Ιράν θα προξενήσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Είναι πλέον θέμα των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας το πώς θα αντιμετωπισθεί αυτή η εξέλιξη.

Οπωσδήποτε, ακόμη και αν κανείς από τους δύο αντιπάλους δεν αποφασίσει ένα αιφνίδιο προληπτικό πρώτο κτύπημα, αυτό ενδέχεται να επιβληθεί των πραγμάτων κατά τη διάρκεια μιας κατάσταση κρίσης, όταν ένας ή αμφότεροι αντίπαλοι θα βρεθούν μπροστά στο δίλημμα και στον πειρασμό να χρησιμοποιήσουν πρώτοι την πυρηνική τους δυνατότητα.

Ακόμη και αν βρεθεί κάποιος τρόπος ώστε να επιτευχθεί μία ισορροπία του τρόμου, τότε όσο το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν θα αυξάνεται, τόσο θα γίνεται το Ιράν περισσότερο επιθετικό και τόσο θα αυξάνει για το Ισραήλ ο πειρασμός του πρώτου προληπτικού κτυπήματος. Ο πιο πιθανός τρόπος επίτευξης ισορροπίας τρόμου παραμένει η βεβαιωμένη ικανότητα αμφοτέρων των αντιπάλων να επιτύχουν ένα δεύτερο καταστρεπτικό πλήγμα, ώστε να εξασφαλίσουν την αμοιβαία βέβαιη καταστροφή και να αποθαρρύνουν τον αντίπαλο από την πρωτοβουλία του πρώτου πλήγματος.

Απ΄ ό,τι φαίνεται η κατάσταση οδηγείται σε εμπλοκή, αφού ακόμη και αν αποφευχθεί η προληπτική δράση για αμφότερους τους αντιπάλους η επισφαλής πυρηνική ισορροπία θα οδηγήσει και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής προς τον πυρηνικό εξοπλισμό.

Ο Μπετόβεν στις φτωχογειτονιές και στις τρώγλες του Τρίτου Κόσμου. Το κίνημα El Sistema στη Βενεζουέλα.

Ένα πρωινό του 1975, σε ένα απόμερο άδειο πάρκινγκ κάποιας φτωχογειτονιάς στο Καράκας της Βενεζουέλας, ο Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου άρχισε να παραδίδει δωρεάν μαθήματα μουσικής στους ένδεκα φτωχοντυμένους μαθητές του. Τα παιδιά αυτά δεν είχαν καμιά προοπτική να σπουδάσουν και ούτε υπήρχε δυνατότητα να βρεθούν ποτέ σε ένα ωδείο. Διέθεταν μόνο μερικά φθηνά βιολιά και αναλόγια που τους είχε δωρίσει κάποιος φίλος. Αυτή ήταν η αρχή του κινήματος El Sistema, που έμελλε να αλλάξει τις ζωές τους, αλλά και τις ζωές χιλιάδων άλλων παιδιών.

Ο Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου, γεννημένος από φτωχή οικογένεια το 1939 σε κάποια επαρχία της Βενεζουέλας, ήταν οικονομολόγος και είχε πάθος με τη μουσική. Τον ίδιο απασχολούσε η κοινωνική κατάπτωση και το αδιέξοδο των παιδιών της χώρας του, όπου η ανεργία, η εγκληματικότητα, η αμάθεια και η παράδοση στα ναρκωτικά ήταν η συνηθέστερη μοίρα των νέων ανθρώπων. Με τη μουσική θέλω να νικήσω τη φτώχεια, δεν κουράζεται να δηλώνει ο Αμπρέου, και συμπληρώνει: θέλω με τη μουσική να ανυψώσω το πνεύμα των παιδιών και να τους δώσω ένα στόχο. Να καλλιεργήσω τον κόσμο τους, τη φαντασία τους, τον δυναμισμό τους και έτσι να τα κάνω να ονειρευτούν ένα καλύτερο μέλλον. Τα κοινωνικά προβλήματα της Βενεζουέλας είναι τεράστια και μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα στοιχεία, τα σχετικά με την εγκληματικότητα, είναι καταθλιπτικά.  Ό,τι είναι το πιο τραγικό και πιο επώδυνο αποτέλεσμα της φτώχειας δεν είναι η έλλειψη τροφής ή στέγης, αλλά η αίσθηση ότι είσαι ένα τίποτα, η έλλειψη ταυτότητας και η έλλειψη αξιοπρέπειας. To αδιέξοδο αυτό, όπως εκφράζεται στα λόγια της Μητέρας Τερέζας, ανέλαβε να ανατρέψει ο Αμπρέου χωρίς μέσα και υποστήριξη. Και μάλιστα σε μια χώρα όπου η λεγόμενη κλασική μουσική της Ευρώπης ήταν μάλλον κάτι άγνωστο, αφού στη Βενεζουέλα των 27.000.000 κατοίκων υπήρχαν εκείνη την εποχή μόνο δύο συμφωνικές ορχήστρες. Το κίνημα El Sistema είναι προσανατολισμένο σε παιδιά της μεσαίας και της χαμηλής τάξης και σχεδιασμένο ώστε να προσφέρει ικανοποίηση, ήθος, πειθαρχία, αλλά και διέξοδο στην απασχόληση και στην κοινωνική ένταξη των μαθητών.

Σήμερα, μετά από 35 χρόνια δράσης του κινήματος El Sistema διαπιστώνουμε την παράδοξη και μοναδική επιτυχία του. Ο Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου πέτυχε το ακατόρθωτο. Στα 160 ωδεία, τα οποία δημιούργησε, διδάσκουν 3.000 δάσκαλοι και παρακολουθούν δωρεάν μαθήματα 300.000 παιδιά από δύο ετών και πάνω, ενώ συνολικά οι μαθητές που πέρασαν από τα ωδεία φθάνουν τα 2.000.000. Η Βενεζουέλα, μια χώρα χωρίς μουσική παράδοση, διαθέτει σήμερα πάνω από 200 ορχήστρες νέων και τροφοδοτεί την ίδια την Ευρώπη με προικισμένους και ευαίσθητους μουσικούς που απασχολούνται στις ορχήστρες της, αλλά και σε μερικές από τις καλύτερες ορχήστρες του κόσμου. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία του εξαιρετικού κλαρινετίστα Λέναρ Ακόστα, ο οποίος σήμερα είναι διεθνώς γνωστός, αλλά όντας παιδί και προτού σπουδάσει μουσική είχε φυλακισθεί εννέα φορές για ένοπλη ληστεία και εμπόριο ναρκωτικών.

Δεν πρόκειται για καλλιτεχνικό κίνημα, αλλά για ένα πολύπλευρο κίνημα κοινωνικής διάσωσης που δεν προσφέρει μόνο ατομική σωτηρία και φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την κοινωνία ως σύνολο με βάση την αλληλεγγύη και τη συνεργασία. Οι σκοπιμότητες αυτές στοχεύονται με εργαλείο ένα επίτευγμα του Δυτικού κόσμου: τη Μεγάλη Μουσική όπως πραγματώνεται μέσα στη συλλογικότητα της συμφωνικής ορχήστρας. Γι’ αυτό η διδασκαλία της μουσικής από το El Sistema είναι πάντοτε ομαδική, ώστε το παιδί να αισθάνεται πάντα μέλος ενός συνόλου. Με τη συμμετοχή των παιδιών στη συμφωνική ορχήστρα τα παιδιά αναγνωρίζουν την προσωπική τους ταυτότητα, τη συνεργασία και την πειθαρχία του συλλογικού έργου. Αποκτούν ρόλο, θέση και προσωπικότητα ως ισότιμα μέλη ενός συνόλου που επιδιώκει κοινό σκοπό. Είναι συναρπαστική και δεν ξεχνιέται η εντύπωση του συνόλου των παιδιών που συμμετέχουν στη συμφωνική ορχήστρα, καθώς παίζουν μουσική με χαρακτηριστική αφοσίωση, πείσμα και πάθος. Σύμφωνα με την αφήγηση του Αμπρέου όλα αυτά κάνουν μία δυναμική και ανερχόμενη κοινωνική δομή. Το μεγαλύτερο μέρος των παιδιών μας ανήκουν στα ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού της Βενεζουέλας. Αυτό τα ενθαρρύνει να κάνουν νέα όνειρα, να βάλουν νέους στόχους και να προοδεύσουν με τις διάφορες ευκαιρίες, που θα τους δοθούν μέσα από τη μουσική. Τέλος, στο κοινωνικό πεδίο, οι ορχήστρες αναδεικνύονται ως δημιουργικοί χώροι πολιτισμού και πηγές ανταλλαγής ιδεών και νέων νοημάτων. Ο αυθορμητισμός της μουσικής δεν είναι πια είδος πολυτελείας – γίνεται κοινό κτήμα της κοινωνίας. Κάνει ένα παιδί να μπορεί να παίζει βιολί στο σπίτι, ενώ ο πατέρας δουλεύει στο μαραγκάδικό του. Η μουσική γίνεται μέσο αντιμετώπισης της αλλοτρίωσης και του κοινωνικού αποκλεισμού και πεδίο κοινωνικής ανάπτυξης.

Το κίνημα El Sistema έγινε αιφνιδίως γνωστό έξω από τα σύνορα της Βενεζουέλας, όταν το 2007 η Ορχήστρα των Νέων της Βενεζουέλας Σιμόν Μπολιβάρ έδωσε θριαμβευτική συναυλία στο Λονδίνο. Η ορχήστρα αυτή είναι το απάνθισμα και ο πολυτιμότερος καρπός του κινήματος. Διευθυντής της ορχήστρας ήταν ο, τότε 26 χρονών, ιδιοφυής νεαρός αρχιμουσικός, Γκουστάβο Ντουνταμέλ, τα 200 μέλη της ορχήστρας ήταν νέοι από 16 έως 26 χρονών. Ο Ντουνταμέλ είναι ο εκλεκτός του Αμπρέου και δημιούργημά του. Έκτοτε οι ερμηνείες ορισμένων συμφωνικών έργων του Μπετόβεν, του Μάλερ και του Σοστακόβιτς καθιέρωσαν τον Ντουνταμέλ ως μουσικό αστέρα, ενώ η Ορχήστρα Νέων Σιμόν Μπολιβάρ θεωρήθηκε ως μία από τις τέσσερις καλύτερες του κόσμου. Η ορχήστρα δίνει συναυλίες με τη διεύθυνση διάσημων αρχιμουσικών, όπως ο Ρικάρντο Μούτι, ο Γκιουζέπε Σιννόπολι και ο Σίμων Ράττλ και συγκρίνεται με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, τη Φιλαρμονική της Βιέννης, την ορχήστρα Φιλαρμόνια του Λονδίνου και την ορχήστρα Κονσερτγκεμπάου του Άμστερνταμ, τις οποίες αντίστοιχα διευθύνει ο νεαρός Γκουστάβο Ντουνταμέλ. Είναι πραγματικά ανεξήγητος ο δυναμισμός και η εσωτερικότητα της ερμηνείας της Πέμπτης Συμφωνίας του Μπετόβεν από τον Ντουνταμέλ και την ορχήστρα του. Το έργο αυτό έχει καθιερωθεί ως κορυφαίο στα προγράμματα των συμφωνικών συναυλιών και εθεωρείτο ότι ο Οττο Κλέμπερερ και ο Κάρλος Κλάιμπερ είχαν δώσει την κορυφή στην απόδοση του. Ανάλογα ο δυναμισμός και η λάμψη της Πρώτης Συμφωνίας του Μάλερ, όπως αποδίδονται από τον Ντουνταμέλ, σβήνουν πολλές από τις μέχρι τώρα ερμηνείες, ενώ το χιούμορ και το πάθος με το οποίο ο Ντουνταμέλ παρουσιάζει την 10^η Συμφωνία του Σοστακόβιτς θα καθιερώσουν ένα τρόπο ερμηνείας του έργου αυτού. Ήδη ο Γκουστάβο Ντουνταμέλ κάνει διεθνή καριέρα και είναι μόνιμος διευθυντής της Φιλαρμονικής ορχήστρας του Λος Άντζελες.

Πρόκειται για ένα αναγεννητικό κίνημα; Όχι ακριβώς. Ο Αμπρέου και οι συνεργάτες του δεν πασχίζουν να επαναφέρουν κάτι το οποίο η Βενεζουέλα έχει χάσει. Πρόκειται μάλλον για κοινωνικό κίνημα που ξεκινά από τη θέληση μιας χαρισματικής προσωπικότητας. Η δυτική μουσική δεν είναι κάτι εγγενές στη Βενεζουέλα  που είναι μια χώρα όπου το 70% των κατοίκων είναι μιγάδες και οι πολιτισμικές παραδόσεις είναι συγκεχυμένες. Η λεγόμενη κλασική μουσική δεν είναι κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία για τις πνευματικές παραδόσεις της χώρας αυτής. Άλλωστε ό,τι ονομάζουμε σήμερα κλασική μουσική επιβιώνει και εκτιμάται κυρίως στα αστικά περιβάλλοντα του δυτικού κόσμου και αποτελεί έκφραση της μεγάλης αστικής παράδοσης των Δυτικών.

Αυτό που συμβαίνει στην περίπτωση αυτή είναι επιπολιτισμός με την υιοθέτηση ενός πολιτισμικού στοιχείου του κέντρου της Δύσης από μια χώρα της περιφέρειας, τη Βενεζουέλα, η οποία το αναπλάθει και το ενσωματώνει. Η χώρα της περιφέρειας είναι αυτή που επιστρέφει το πολιτισμικό δάνειο. Στη θεωρία των παγκόσμιων συστημάτων ο Ιμμανουέλ Βαλερστάιν είχε επεξεργαστεί πριν μερικές δεκαετίες παραλλαγή του θέματος αυτού και είχε προφητεύσει την αναγέννηση των χωρών της περιφέρειας. Κατά τον Βαλερστάιν οι χώρες του Τρίτου Κόσμου θα αμφισβητήσουν την παγκόσμια κυριαρχία της Δύσης με αναγεννητικά κινήματα και συνακόλουθη πολιτισμική επίδραση προς το κέντρο.

Ακόρεστη η όρεξη του Πεκίνου για πρώτες ύλες.

Η νέα συμφωνία που επέτυχε το Πεκίνο, η σχετική με την προσπάθειά του για την εξασφάλιση πρώτων υλών, είναι αυτή με την κυβέρνηση της Αυστραλίας. Σύμφωνα με την έγκυρη Guardian Weekly της 28.4.2011 η Κίνα ενοικίασε μεγάλες επιφάνεις γης στην Αυστραλία, ώστε να εξασφαλίσει πολύτιμα μεταλλικά ορυκτά απαραίτητα για την αναπτυξιακή της προσπάθεια.

Η Κίνα φαίνεται να μην ικανοποιείται αγοράζοντας σιδηρούχα μεταλλεύματα από αυστραλιανές εταιρείες, αλλά επιδιώκει να αναπτύξει τα δικά της μεταλλεία νοικιάζοντάς τα από την Αυστραλία. Πρόκειται για δελεαστική πρόταση, αφού η Κίνα διαθέτει τα κεφάλαια και εξασφαλίζει τη διάθεση των προϊόντων. Παράλληλα, η Κίνα σχεδιάζει να κατασκευάσει τεράστιο λιμάνι στη βορειοδυτική ακτή της Αυστραλίας για να φορτώνει και να κατευθύνει τα μεταλλεύματα στα μητροπολιτικά της λιμάνια με τη βοήθεια ενός στόλου από πλοία κοντέινερ. Οι φιλοδοξίες της Κίνας επικεντρώνονται σε δύο δισεκατομμύρια τόννων σιδηρούχων μεταλλευμάτων, τα οποία σχεδιάζει να εξωρύξει τα επόμενα 20 χρόνια. Πρόκειται για το μεγαλύτερο μεταλλείο μαγνητούχων σιδήρων στον κόσμο. Τα προϊόντα της εξώρυξης αποτελούν ένα τμήμα του ορυκτού πλούτου της Αυστραλίας, ο οποίος υπολογίζεται ότι, μόνο για τα εν λόγω μεταλλεύματα και μόνο στο ενοικιαζόμενο μεταλλείο, φθάνει να είναι 100 φορές μεγαλύτερος από την ετήσια σημερινή παγκόσμια παραγωγή.

Η ροή των σιδηρούχων μεταλλευμάτων από την Αυστραλία στην Κίνα δεν είναι μόνο απαραίτητη για να τροφοδοτήσει τα κινέζικα χαλυβουργεία, αλλά και αναγκαία για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των 300 εκατομυρίων Κινέζων που αυτή τη στιγμή μετακινούνται από την ύπαιθρο στις κινέζικες πόλεις.

Ωστόσο, στην Περθ, το κέντρο της μεταλλευτικής δραστηριότητας της Αυστραλίας, δεν είναι λίγοι αυτοί που μιλούν για κάποιου είδους φούσκας, που δημιουργεί η πλημμυρίδα των κινέζικων επενδύσεων, που πληρώνονται τοις μετρητοίς και απασχολούν αποκλειστικά αυστραλιανό προσωπικό. Πρώτα-πρώτα η ενίσχυση του αυστραλιανού δολαρίου είναι τέτοια, που οι αυστραλιανές εξαγωγές γίνονται δύσκολες. Παράλληλα, η έλλειψη εργατικών χεριών είναι εμφανής, ενώ οι μισθοί φθάνουν σε αστρονομικούς αριθμούς. Η αυστραλιανή κυβέρνηση αντιμετωπίζει ήδη ένα αδιέξοδο έχοντας δεσμευτεί με περιορισμούς στην αύξηση των καύσεων και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. 

Αλλά και οι μεταλλευτικές δραστηριότητες στη βορειοδυτική Αυστραλία απειλούν τα αρχαιολογικά στοιχεία, όπως και τις λαϊκές παραδόσεις των γηγενών Αυστραλών. Οι αμποριτζίναλ Wajarri δεν είναι πλέον οι αλλοτριωμένοι ιθαγενείς του 20ού αιώνα, αλλά διαθέτουν την μαχητικότητα και την πείρα που είναι αναγκαίες για να προστατεύσουν την παράδοση και το περιβάλλον τους. Παρά τις υποσχέσεις των υπευθύνων ότι οι τοποθεσίες που έχουν ιερή σημασία θα προστατευθούν, οι Wajarri επιμένουν ότι ήδη απειλείται ο ιερός λόφος Wilgie Mia, σημείο από το οποίο οι ίδιοι προμηθεύονται την ώχρα με την οποία χρωματίζουν την τελετουργική τους εικονογραφία. Και φαίνεται ότι έχουν δίκιο, αφού ο λόφος Wilgie Mia είναι σύμφωνα με τους αρχαιολόγους το αρχαιότερο σε συνεχή λειτουργία μεταλλείο του κόσμου, αφού έχει αποδειχθεί ότι για 10.000 συνεχή χρόνια οι αυτόχθονες Αυστραλοί αναζητούσαν και αναζητούν εκεί μεταλλεύματα.